Ritið: 1/2004 - Lýðræði - Tímarit Hugvísindastofnunar

Ritstjóri/ar/Höfundur/ar: 
Jón Ólafsson og Svanhildur Óskarsdóttir ritstjórar

Þema fyrsta heftis fjórða árgangs Ritsins er  Lýðræði og fjalla þrír íslenskir fræðimenn, þau Gunnar Karlsson, Jón Ormur Halldórsson og Kristín Ástgeirsdóttir um það efni. Grein Gunnars lýsir meðal annars rannsóknum hans á gögnum frá fyrstu Alþingiskosningum Íslendinga 1844. Niðurstöður Gunnars koma að sumu leyti á óvart. Hann sýnir til dæmis fram á að fjöldi kosningarétthafa í þessum fyrstu Alþingiskosningum hefur fram að þessu yfirleitt verið ofmetinn.

Portúgalski rithöfundurinn og nóbelsverðlaunahafinn José Saramago birtir einnig grein um lýðræði í Ritinu en Saramago var gestur á Bókmenntahátíð hér á landi haustið 2003 og sendi Ritinu grein sína skömmu síðar. Í henni lætur hann í ljós miklar áhyggjur af þróun lýðræðis í heiminum. Efnahags- og fjármálaöfl vinni að því leynt og ljóst að draga úr lýðræði og hið pólitíska vald sé vanbúið til að takast á við þessa þróun. Að áliti Saramagos verður ekki tekist á við hana með öðru en lifandi rökræðum – ekki síst rökræðum um lýðræði, því hættulegasta blekkingin sé sú að halda að lýðræði sé eitthvað sem búið er að höndla í eitt skipti fyrir öll.

Auk fræðigreina um lýðræði opnar Ritið í þessu hefti nýjan vettvang á mörkum stjórnmála og fræða. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir birtir grein um lýðræði og stjórnlyndi þar sem hún gerir meðal annars grein fyrir nokkrum meginhugmyndum sínum um inntak lýðræðislegrar þátttöku. Tveir háskólamenn, Sigríður Þorgeirsdóttir og Róbert Haraldsson, svara grein Ingibjargar og bregst hún stuttlega við svörum þeirra. Tilgangurinn með því að birta skrif af þessu tagi er að stuðla að aukinni umræðu um stjórnmál og menningu á milli stjórnmálamanna og fólks í athafnalífi annarsvegar, háskóla- og fræðimanna hinsvegar.

Leikrit Michaels Frayns, Lýðræði (Democracy) sem vakið hefur mikla athygli í Bretlandi og Þýskalandi undanfarna mánuði er birt í heild sinni í íslenskri þýðingu í heftinu. Þetta leikrit er í senn merkilegt leikhúsverk og uppgjör við samtímaatburði sem á fullt erindi í fræðilega og pólitíska umræðu um lýðræði. Leikrit Frayns fjallar um Willy Brandt og valdaferil hans sem lauk með afsögn hans eftir að upp komst að einn nánasti samstarfsmaður hans var austur-þýskur njósnari. Breskir leikhúsgagrnýnendur völdu Lýðræði leikrit ársins 2003 í Bretlandi. Í Ritinu birtast einnig greinar um tvítyngi, vesturfarabókmenntir og samtímasagnfræði. Myndlistarmaður heftisins er Finnur Arnar Arnarson en verk hans er fersk hugleiðing um þjóðhöfðingja íslenska ríkisins á síðustu öld.

Hægt er að gerast áskrifandi að Ritinu á vefsíðu þess: www.hugvis.hi.is/ritid

Útgáfuár: 
2004
Blaðsíðufjöldi: 
255
ISBN: 
1670-0139
Verknúmer: 
U200430
Verð: 
ISK 2800 - Kilja